Evcil Hayvan Hijyeni ve Temizliği

İlk kedimi eve aldığım hafta yaptığım en büyük hata, onu hemen küvete sokmaya çalışmaktı. Sonuç: kolumda üç çizik, sırılsıklam bir banyo ve iki gün boyunca bana yaklaşmayan bir kedi. O günden bu yana hem kedilerle hem köpeklerle epey deneyim biriktirdim ve şunu öğrendim: hijyen, tek seferlik bir olay değil, küçük alışkanlıkların toplamı. Aşağıda kendi rutinimi adım adım anlatıyorum; yeni başlıyorsanız birebir uygulayabilirsiniz.

Neden Rutin Şart?

Düzenli bakım yapılan bir hayvanda tüy yumağı, kulak enfeksiyonu, tırnak kırılması gibi sorunlar çok daha az görülüyor. Bir diğer avantajı da şu: haftada bir elinizle hayvanın kulağına, pençesine, karnına dokunduğunuzda vücudundaki bir şişliği, kabuklanmayı ya da kene gibi bir misafiri erkenden fark ediyorsunuz. Ben birkaç kez veterinere zamanında gitmemi sağlayan ipucunu tam da bu rutin sırasında yakaladım. Sağlık takibiyle ilgili detayları kedi ve köpek sağlığı yazılarında ayrıca ele aldık.

Adım Adım Hijyen Rutini

1. Önce tüy taraması, sonra su. Bu sırayı asla bozmuyorum. Islak tüydeki keçe açılmaz, sadece sıkışır. Banyodan önce kedimi kauçuk dişli fırçayla, köpeğimi ise tüy tipine uygun tarakla baştan kuyruğa tarıyorum. Uzun tüylülerde kulak arkası, koltuk altı ve arka bacak içleri en çok keçeleşen bölgeler; oralara ayrı özen gösteriyorum. Keçe elle açılmıyorsa zorlamayın, tüy kesme makasıyla dikkatlice kesin.

2. Tırnakları banyodan önce kesin. Islak tırnak yumuşar ve kesim sırasında ezilir. Tırnağı ışığa doğru tutup içindeki pembe damar bölgesini (canlı doku) buluyorum ve ona en az 2-3 milimetre mesafe bırakarak makasla ucunu alıyorum. Siyah tırnaklarda damar görünmediği için çok kısa aralıklarla, azar azar kesiyorum. İlk seferde tek pençeyle yetinin; hepsini bitirmek zorunda değilsiniz. Kedilerde tırmalama tahtası zaten tırnağın doğal aşınmasına yardım eder, bu yüzden tırmalama davranışını bastırmak yerine yönlendirmek daha akıllıca.

3. Kulakları kontrol edip temizleyin. Kulak kepçesinin içine bakıyorum: sağlıklı kulak açık pembe, kokusuz ve hafif mumlu olur. Koyu kahve, kuru kahve telvesi görünümünde bir kir varsa ya da ekşi bir koku alıyorsam kendi başıma müdahale etmiyorum, veterinere gidiyorum çünkü bu genelde kulak akarı ya da enfeksiyon işareti. Normal temizlikte veteriner onaylı kulak solüsyonunu pamuğa döküp sadece görebildiğim yüzeyi siliyorum. Kulak kanalına pamuklu çubuk sokmak kesinlikle yok.

4. Ortamı hazırlayın. Hayvan banyosu, hayvanın kendini güvende hissetmesiyle başlar. Küvetin ya da leğenin dibine kaymayan bir havlu koyuyorum; kaygan zemin paniğin bir numaralı sebebi. Suyu, elimin içine döktüğümde ılık geldiği sıcaklığa ayarlıyorum (yaklaşık vücut sıcaklığı). Şampuan, iki havlu, kupa veya duş başlığı ve ödül maması hepsi elimin altında olsun; arayış içinde hayvanı ıslak bırakmak sorun yaratıyor.

5. Islatmaya boyundan başlayın. Suyu asla baştan dökmüyorum. Önce sırt, sonra bacaklar ve karın. Duş başlığını tüye yakın tutmak, sesi ve sıçramayı azaltıyor. Kafayı ve yüzü ıslak süngerle siliyorum; kulağa ve göze su girmesi hem rahatsız edici hem riskli.

6. Doğru şampuan, bol durulama. İnsan şampuanı ya da bulaşık deterjanı kullanmayın; cilt pH'ı bizden farklı ve tahriş kaçınılmaz. Kediye kedi, köpeğe köpek şampuanı. Şampuanı elimde biraz suyla köpürtüp tüye masaj yaparak yayıyorum, tırnaklarımla değil parmak yastıklarımla. En kritik kısım durulama: köpük kalıntısı kaşıntı ve kepek yapıyor, bu yüzden "bitti" dediğim noktadan sonra bir tur daha durulama yapıyorum.

7. Kurutmayı ciddiye alın. Önce havluyla bastırarak (ovalamadan) suyu alıyorum, sonra ikinci kuru havluya sarıyorum. Köpeğimde soğuk hava veren fönü uzaktan ve sürekli hareket ettirerek kullanıyorum; kedimde ise fön yok, çünkü sesi ona işkence gibi geliyor. Odayı sıcak tutup kendi kendine yalanarak kurumasına izin veriyorum. Kulak içindeki nemi de pamukla alıyorum, nem enfeksiyonun en iyi arkadaşıdır.

8. Ödül ve olumlu bitiş. Banyo biter, ödül gelir. Bu bağı kurduğumdan beri köpeğim banyo kapısını duyunca kaçmıyor. Eğitimde kullandığımız ödül mantığı burada da birebir işliyor.

Ne Sıklıkla?

Sık Yapılan Hatalar

• Gereksiz sık yıkamak. Kediler kendilerini temizler; sürekli banyo cilt yağını alıp kepek ve kaşıntı yapar.